Wykonawcy

Bohdan Riemer

Bohdan Riemer, urodzony w Wilnie (1937), jest absolwentem biologii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (1959) i kompozycji (1967) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu (1937, klasy Tadeusza Szeligowskiego i Floriana Dąbrowskiego). Pracował jako wykładowca i konsultant w różnych placówkach oświatowych i kulturalnych, w tym w Państwowym Liceum Muzycznym w Bydgoszczy, w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Bydgoszczy i w Słupsku, później w Instytucie Edukacji Muzycznej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Jego twórczość kompozytorska obejmuje utwory instrumentalne o różnej obsadzie oraz wokalne, z których wiele było wykonywanych na koncertach i festiwalach krajowych. Dużą część dorobku kompozytora stanowią utwory na chór a cappella, niejednokrotnie wykonywane przez różne zespoły w kraju i za granicą. Jest laureatem konkursów kompozytorskich, w tym Konkursu Młodych Kompozytorów ZKP (1968 – jedno z czterech równorzędnych wyróżnień), konkursów kompozytorskich na instrumenty dęte w Szczecinku (1977 i 1979 – II nagrody), Konkursu Kompozytorskiego z okazji 700-lecia Sopotu (1983 – II nagroda), Konkursu Kompozytorskiego im. Juliusza Rogera w Katowicach (1995 – wyróżnienie), Konkursu Kompozytorskiego w Rumii (2003 – I wyróżnienie). Jest członkiem zwyczajnym Związku Kompozytorów Polskich; za swoją wieloletnią działalność artystyczną został uhonorowany odznaką Zasłużony Działacz Kultury (1979), Złotym Krzyżem Zasługi (1987) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2002).

*

Interludia to zbiór dwunastu miniatur, które można traktować jako cykl, albo też jako kompozycje samodzielne. W celu nadania indywidualnej ekspresji poszczególnym utworom starałem się różnicować je pod względem faktury, tempa, rodzaju ruchu, a zwłaszcza struktur interwałowych użytych do budowy akordów i układów melicznych. Konstruowane według określonych zasad, lecz różne dla każdego z utworów układy interwałów dają możliwość uzyskania zamierzonego kolorytu brzmienia. Struktury te różnią się liczbą dźwięków i układem interwałów, a wspólną cechą większości z nich jest możliwość transponowania o odpowiednie odległości w celu wykorzystania wszystkich dźwięków stroju temperowanego. Przykładem takiej organizacji materiału dźwiękowego jest Interludium 1, które zbudowane jest ze struktury czterodźwiękowej otrzymanej z dwóch trytonów położonych w bliskiej odległości od siebie. Występują tu trzy położenia transpozycyjne tego czterodźwięku, z których jedno jest stałe, albowiem z jego dźwięków utworzone jest basowe ostinato.
Zupełnie inny klimat harmoniczny występuje np. w Interludium 5, które zbudowane jest z sześciodźwięku otrzymanego z dwóch trójdźwięków zwiększonych będących w odległości półtonu od siebie. Powstała w ten sposób skala o interwałach 1 3 1 3 1 (cyfry oznaczają liczbę półtonów), występuje w dwóch uzupełniających się do dwunastodźwięku położeniach. W Interludium 10 powyższa skala występuje w postaci naprzemiennych akordów sześciodźwiękowych, co wyraźnie słyszalne jest zwłaszcza w epizodach o charakterze chorałowym. W niektórych przypadkach podstawą współbrzmień są nakładające się sąsiednie półtony (wąskopasmowe klastery lub ich przewroty) symetrycznie rozłożone w skali wysokościowej. Takie chromatyczne struktury stanowią podstawę budowy Interludium 6 oraz Interludium 9. W Interludium 4 spotykamy ośmiodźwięki powstałe w wyniku równoczesnego brzmienia dwóch czterodźwięków zmniejszonych. Mają one układ symetryczny. W kulminacji dołącza do nich trzeci czterodźwięk, tworzący wspólnie z nimi akord dwunastodźwiękowy. Opisane wyżej struktury są nasycone dysonansami, natomiast bardziej konsonansowe brzmienia spotykamy w Interludium 7, gdzie akordy zbudowane są z niepełnej skali całotonowej oraz jej transpozycji, oraz w Interludium 1, w którym przeważa sześciodźwięk diatoniczny złożony z szeregu kwint lub kwart, a jedynie kilka epizodów utworzonych jest z siedmiodźwięku o budowie tercjowej. Podobne łączenie różnych modeli strukturalnych spotykamy w Interludiach 2., 3., 8., 12., co wiąże się również z bardziej złożoną budową formalną tych utworów.

*

Rezonujące zwierciadło. Tytuł określa specyficzne elementy konstrukcji utworu, bowiem wybrzmiewający rezonans strun jest jednym ze środków rozładowania napięcia, zastępującym ciszę. Natomiast określenie zwierciadło odnosi się do zasady organizacji materiału dźwiękowego. Na przestrzeni całego utworu nie ma bowiem żadnego odstępstwa od lustrzanego odbicia interwałów względem stałej osi symetrii. Wszystkie dźwięki, akordy, ruchy melodyczne grane jedną ręką wykonawcy są w tym samym czasie grane drugą ręką w kierunku przeciwnym. Zastosowanie tak z pozoru absurdalnej zasady było dla mnie jednocześnie eksperymentem, prowokacją, a przede wszystkim zabawą, w której pomimo narzuconych sobie ograniczeń starałem się uzyskać ekspresję, oscylującą pomiędzy patosem, sentymentalizmem, a groteską. Każdy z wymienionych odcieni ekspresyjnych może być traktowany bardziej lub mniej serio w dowolnym miejscu utworu. Określenie użyte w podtytule: ballada należy rozumieć jako pastisz, a nawet parodię gatunku typowego dla epoki romantyzmu.
Bohdan Riemer

Menu